Götürü usulde vergilendirilen bir girişimci olarak primleri kendiniz ödersiniz, dolayısıyla sağlık karnenizin onaylı olup olmadığı da size bağlıdır. İyi haber: primler düzenli ödenmişse, onay bugün çoğunlukla otomatik olarak gerçekleşir. Bu yazıda, götürü usul vergilendirilen bir girişimcinin sağlık sigortasını nasıl elde ettiğini, karne onayının nasıl işlediğini ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini açıklıyoruz.

Götürü usul girişimci sağlık sigortasına nasıl sahip olur

Götürü usul vergilendirilen girişimci (götürü usulde vergilendirilen müteşebbis), bağımsız faaliyet esasına dayalı zorunlu sosyal sigorta yükümlüsüdür. Bu, ödediğiniz aylık primler aracılığıyla Cumhuriyet Sağlık Sigortası Fonu (RFZO) üzerinden sağlık sigortası hakkını da otomatik olarak kazandığınız anlamına gelir. Bunu sizin yerinize yapacak bir işvereniniz yoktur, dolayısıyla primlerin zamanında ödenmesi sizin yükümlülüğünüzdür.

Götürü usul girişimcinin aylık yükümlülüğü; vergiyi ve üç tür primi kapsar: emeklilik ve maluliyet sigortası (PIO), sağlık sigortası ve işsizlik durumu sigortası primleri. Bunların tamamı size Vergi İdaresi tarafından bir kararla belirlenir — matrahı kendiniz hesaplamazsınız. Sağlık sigortası prim oranı %10,3’tür, ancak sizin durumunuza ilişkin tam dinar tutarı Vergi İdaresi kararında yazar; çünkü bu, faaliyet koduna ve lokasyona bağlıdır.

Sağlık primi: süreler ve ödeme

Sağlık sigortası için en önemli husus, ödemelerin düzenliliğidir. Primler gecikirse, karne onayı da gecikir (ya da hiç yapılmaz).

Aylık yükümlülük tutarlarını Vergi İdaresi kararıyla alırsınız — kendi kararınızı kontrol edin, başkalarının tutarlarına dayanmayın.
Primlerin ödenme süresi, bir önceki ay için ayın 15’idir.
Tutarlar yılda bir kez güncellenir, dolayısıyla geçen yıl geçerli olan bu yıl da geçerli olmak zorunda değildir.

Sağlık karnesi onayı — otomatik

Son birkaç yıldaki en büyük değişiklik otomatik onaydır. RFZO ile Vergi İdaresi’nin bilgi sistemleri birbirine bağlıdır, dolayısıyla RFZO ödenen primlere ilişkin verileri alır ve bunlara dayanarak onayı otomatik olarak gerçekleştirir — gişeye gitmeden ve ödeme belgesi getirmeden.

1 Mart 2018 tarihinden itibaren bu olanak, primleri kendileri ödeyen girişimcilere, çiftçilere ve diğer kategorilere ve onların aile üyelerine de genişletilmiştir. Temel koşul basittir: vadesi gelen prim ödenmiş olmalıdır. Ödemeye ilişkin veri ulaşır ulaşmaz, durum onaylanır ve sağlık kuruluşları tarafından görülebilir hâle gelir; çoğunlukla aynı gün içinde.

Primler ödenmişse — onay kendiliğinden gerçekleşir, herhangi bir şey yapmanıza gerek yoktur.
Primler ödenmemişse — vadesi gelen tutarı ödeyene kadar otomatik onay yapılmaz.
Onay durumunu RFZO portalında (www.rfzo.rs) kontrol edebilirsiniz.

Serbest çalışanlar ve CROSO portalı üzerinden başvuru

Serbest çalışan (frilenser) olarak çalışıyorsanız ve başka bir birincil esasa (örn. istihdam) dayalı sigortanız yoksa, sağlık sigortası başvurunuzu CROSO portalı üzerinden yaparsınız. Bunun için elektronik imzaya ihtiyacınız vardır — İçişleri Bakanlığı (MUP) üzerinden çipli kimlik kartında ücretsiz olarak ya da yetkili ihraççılar aracılığıyla.

İşlem kısaca şöyledir: CROSO’ya yetki formunu gönderirsiniz (yalnızca ilk seferde), yükümlü olarak kaydolursunuz, elektronik imzayla giriş yaparsınız, uygun sigorta esası kodunu seçersiniz ve bilgileri bir belge (sözleşme, beyan ya da ödeme belgesi) ile birlikte girersiniz. Sigortanın başlangıç tarihi, başvuru gününden geriye doğru en fazla üç iş günü olabilir, dolayısıyla başvuruyu çok uzun süre ertelemeyin.

İlk başvurudan sonra, önceki sigorta hizmet sürenize sahip olmanız koşuluyla (son 18 ay içinde en az 3 ay kesintisiz ya da 6 ay aralıklarla) sağlık kartı altı aylığına onaylanır. Onay durumunu RFZO portalının ilgili bölümünde, genellikle başvurudan 24 saat sonra kontrol edersiniz.

Aile üyelerinin sigortası

Sigorta sahibi olarak aile üyelerini de sigortaya kaydedebilirsiniz — hem ek bir masraf olmadan hem de primlerde herhangi bir artış olmadan. Sizin üzerinizden sigorta hakkını eş ya da resmî olmayan birliktelik (nikâhsız) partneri ve çocuklar (örgün öğrenimine devam eden 26 yaşına kadar çocuklar) elde edebilir.

Eş için: evlilik kütüğünden alınmış belge (evlenme kayıt örneği) ve kimlik kartı.
Resmî olmayan birliktelik partneri için: 2 yıldan uzun süreli birliktelik hakkında noter onaylı, tanıklı beyan.
Çocuklar için: doğum kütüğünden alınmış belge (doğum kayıt örneği), ikametgâh belgesi ve 18–26 yaş için öğrenim belgesi.

Aile üyelerinin başvurusunu elektronik olarak yaparsanız, karneleri otomatik olarak, çoğunlukla 24 saat içinde güncellenir.

Özet

Götürü usul girişimci primleri kendisi öder; sağlık sigortasını bunlar aracılığıyla elde eder.
Sağlık prim oranı %10,3’tür; tam tutar Vergi İdaresi kararında yazar.
Primlerin ödenme süresi: bir önceki ay için ayın 15’i.
Vadesi gelen primler ödenmişse karne onayı otomatik olarak gerçekleşir.
Serbest çalışanlar CROSO portalı üzerinden başvuru yapar; onay 6 ay sürer.
Aile üyeleri, sigorta sahibi üzerinden ücretsiz olarak sigortalanır.

Başvuru, karne onayı ya da primlerin takibi konusunda yardıma ihtiyacınız olursa bize ulaşın.