Götürü usul vergilendirilen hemen her girişimci en az bir kez kendine şunu sorar: Vergi İdaresi tebligatımdaki tam o tutara nasıl ulaştı? Tutar rastgele değildir — başlangıç matrahı ve bir dizi katsayıdan oluşan net bir formül vardır. Bu yazıda, götürü vergi ve primlerin adım adım nasıl hesaplandığını ve tebligatın aslında nasıl oluştuğunu açıklıyoruz.

Götürü usul vergilendirme nedir

Götürü usul vergilendirilen girişimci, gerçekte elde edilen gelir üzerinden değil, önceden belirlenmiş (götürü) bir matrah üzerinden vergi öder. Bu, o ay çok ya da az fatura kesmiş olmanızdan bağımsız olarak, Vergi İdaresi’nin tebligatla belirlediği sabit bir tutar ödediğiniz anlamına gelir. Bu matraha vergi oranı ve zorunlu sosyal sigorta prim oranları uygulanır.

Başlangıç matrahı

Her şey başlangıç matrahından başlar. Bu matrah, işyerinin merkezinin bulunduğu Sırbistan Cumhuriyeti’nde, şehirde, belediyede veya şehir belediyesinde çalışan başına elde edilen ortalama aylık ücrete bağlanır. Başka bir deyişle, matrah Belgrad’daki ve daha küçük bir belediyedeki aynı faaliyet için aynı değildir — merkezin konumu tutarı doğrudan etkiler.

Bu başlangıç matrahına daha sonra, faaliyete, mikro konuma ve girişimcinin kişisel durumuna bağlı olarak matrahı yükselten veya düşüren bir dizi katsayı uygulanır.

Matrahı şekillendiren katsayılar

Götürü usul vergilendirmeye ilişkin ayrıntılı koşullar, kriterler ve unsurlar hakkındaki Yönetmelik, başlangıç matrahına uygulanan katsayıları tanımlar:

Faaliyet katsayısı — faaliyet koduna bağlıdır ve Yönetmeliğin Ek 1’inde belirtilmiştir. Farklar büyüktür: örneğin, taksi taşımacılığı için (kod 4932) katsayı 1,244 iken, bilgisayar programcılığı için (kod 6201) çok daha yüksektir — 4,025. Bu nedenle aynı belediyedeki iki götürü usul vergilendirilen girişimci önemli ölçüde farklı matrahlara sahip olabilir.
Bölge (mikro konum) katsayısı — merkezin bulunduğu bölgeye bağlı olarak yaklaşık 0,7 ile 1,1 arasında değişir. Şehir merkezinde (ekstra ve birinci bölge) bulunan merkezler, kural olarak banliyö bölgelerindekilere göre daha yüksek matrah verir.
Kurucunun yaş katsayısı — 30 yaşından küçük veya 55 yaşından büyük girişimciler için 0,9 katsayısı ile indirim uygulanır (hukuk, tıp ve mimarlık gibi bazı meslekler için daha düşük, 0,7).
Faaliyet süresi katsayısı — faaliyetin ilk yılında matrah yarıya indirilir (katsayı 0,5), ardından 36 aydan eski işyerleri için 1,0’a ulaşana kadar kademeli olarak yükseltilir (0,8 / 0,85 / 0,9).

Pratik sonuç: ilk kez işyeri açan kişi, faaliyetin ilk yılında %50 indirimli matraha sahiptir; bu da başlangıçta aylık yükümlülüğü önemli ölçüde azaltır.

Matrah üzerinden vergi ve primler

Nihai matrah belirlendiğinde, üzerine vergi oranı ve zorunlu sosyal sigorta prim oranları uygulanır. Girişimciler için bunlar şunlardır:

Bağımsız faaliyet gelirleri üzerinden vergi — %10
PIO primi (emeklilik ve maluliyet sigortası) — %24
Sağlık sigortası primi — %10,3
İşsizlik sigortası primi — %0,75

Önemli bir not: her götürü usul vergilendirilen girişimci tüm primleri ödemez. Eğer halihazırda bir işverende çalışıyorsanız veya başka bir şekilde herhangi bir esasa göre sigortalıysanız, primlerin bir kısmı (çoğunlukla sağlık) işyeri üzerinden ödenmez. Bu nedenle tebligattaki sigorta esasının doğru olması önemlidir — bu konuda devamında.

Matrahın yıllık artış sınırı

Matrahın yıldan yıla aniden yükselmemesi için, Yönetmelikle mevcut götürü usul vergilendirilen girişimciler bakımından matrahın önceki yıla göre %10’dan fazla artırılamayacağı öngörülmüştür. Bu sınırlama uzatılmış olup 2027 yılı dahil geçerlidir. Faaliyet kodunu kendiniz değiştirir veya işyerinin merkezini taşırsanız bir istisna oluşur — bu durumda matrah yeniden hesaplanır.

Vergi İdaresi tebligatı nasıl çıkarır

Götürü usul vergilendirilen girişimci olarak kaydolduğunuzda (veya götürü usul vergilendirme talebinde bulunduğunuzda), Vergi İdaresi yukarıda açıklanan formüle dayanarak bir geçici (avans) tebligat çıkarır. Bu tebligatta, çoğunlukla bir önceki ay için ayın 15’ine kadar ödediğiniz aylık vergi ve prim tutarları belirtilir.

Tebligatlarda hata bulunabildiğinden bunları mutlaka kontrol edin. En sık görülenler şunlardır:

Yanlış sigorta esası — halihazırda çalışma esasına göre sigortalı olmanıza rağmen size sağlık ve işsizlik primi hesaplanmış.
Yanlış faaliyet, bölge veya yaş katsayısı.
Yanlış belirlenmiş matrah veya ilk yıl indiriminin uygulanmamış olması.

Tebligata katılmıyorsanız, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz etme hakkınız vardır. İtiraza ilişkin işlem sonuçlanana kadar, tebligattaki tutarları ödemekle yükümlüsünüz.

Özet

Matrah, merkezin bulunduğu belediyedeki ortalama ücretten başlar, ardından faaliyet, bölge katsayıları ile yaş ve işyeri süresine göre indirimlerle çarpılır.
Faaliyetin ilk yılında matrah yarıya indirilir (katsayı 0,5).
Oranlar: vergi %10, PIO %24, sağlık %10,3, işsizlik %0,75 — başka bir esasa göre sigortalıysanız tüm primlerin ödenmeyeceği notuyla.
Mevcut götürü usul vergilendirilen girişimcilerin matrahı, 2027 yılı dahil olmak üzere yıllık %10’dan fazla artmaz.
Tebligatı kontrol edin ve hatalıysa 15 gün içinde itiraz edin.

İtiraz süresi dolmadan önce tebligatınızı ve hesaplamanızı birinin kontrol etmesini istiyorsanız, bizimle iletişime geçin.