Elektronik fatura sistemi (SEF), yalnızca büyük şirketleri ve PDV mükelleflerini ilgilendiren bir konu gibi görünse de, götürü usul vergilendirilen girişimciler de bununla giderek daha sık karşılaşıyor. Bir devlet kurumuna ya da bunu talep eden bir ticari şirkete en az bir kez fatura keserseniz, SEF sizin de meseleniz haline gelir. Bu yazıda kimin mükellef olduğunu, gönüllü kullanıcı olmanın ne anlama geldiğini ve sisteme bir kez girdikten sonra hangi yükümlülüklerin doğduğunu açıklıyoruz.

SEF nedir ve mükellefler kimlerdir

SEF, elektronik faturaların düzenlendiği, gönderildiği ve alındığı devlet platformudur (efaktura.gov.rs). Elektronik Faturalandırma Kanunu, kullanıcıları iki gruba ayırır: mükellefler ve gönüllü kullanıcılar. Mükellefler, kamu ve özel sektör özneleridir; her şeyden önce PDV sistemine dahil olanlardır. Tipik bir götürü usul girişimci PDV mükellefi değildir, dolayısıyla kural olarak otomatik olarak SEF kullanma mükellefi sayılmaz.

Bu, yalnızca PDV sistemi dışındaki özel şirketlerle ve gerçek kişilerle iş yapan bir götürü usul girişimcinin prensip olarak SEF kullanma yükümlülüğü bulunmadığı anlamına gelir. Durum, ortaya bir kamu sektörü özne ya da elektronik fatura konusunda ısrar eden bir iş ortağı çıktığı anda değişir.

Götürü usul girişimci ne zaman SEF kullanmak zorundadır (B2G)

En önemli tetikleyici, kamu sektörüyle (B2G) iş yapmaktır. Bir bakanlığa, kamu işletmesine, yerel yönetime, okula ya da herhangi bir kamu kurumuna fatura kesiyorsanız, PDV mükellefi olmasanız dahi elektronik fatura zorunludur. Bu durumda götürü usul girişimci, kamu sektörü öznesine yönelik ödeme talebini sunmadan önce SEF sistemine kayıt olmak ve bir e-fatura düzenlemek zorundadır.

Başka bir deyişle, kayıt resmî olarak „gönüllüdür”, ancak işin bedelini devletten tahsil etmek istiyorsanız uygulamada zorunludur. SEF üzerinden düzenlenmiş bir e-fatura olmadan, kamu alıcısı faturanızın bedelini ödeyemez.

Gönüllü kullanıcı: bunun getirdikleri

Götürü usul girişimci SEF sistemine kaydolup ilk faturasını düzenler düzenlemez, sistemin gönüllü kullanıcısı haline gelir. Bu statü, masum ve tek seferlik bir hamle değildir, çünkü bir süre yükümlülüğü taşır. Elektronik Faturalandırma Kanunu uyarınca gönüllü kullanıcı, SEF sistemini içinde bulunulan ve onu izleyen takvim yılında kullanmakla yükümlüdür.

2024 yılı içinde kaydolan kişi, en erken 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren çıkış yapabilir.
2025 yılı içinde kaydolan kişi, en erken 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren çıkış yapabilir.

Bu nedenle kaydı, devletle yapılacak tek bir iş için anlık bir formalite olarak değil, en az ertesi yılın sonuna kadar sizi takip eden bir yükümlülük olarak görmeniz önemlidir.

Fatura düzenleme ve alma

Sisteme bir kez gönüllü kullanıcı olarak girdiğinizde, yükümlülükler her iki yönde de işler. Özetle, uygulamada durum şöyle görünür:

Kamu sektörü (B2G): e-fatura zorunludur; ödeme talebinden önce SEF üzerinden düzenlersiniz.
Özel sektör (B2B): gönüllü kullanıcı, özel sektör özneleriyle olan ciroda da faturaları SEF üzerinden düzenler ve alır.
Alma: gönüllü kullanıcı olarak, herhangi bir göndericiden gelen e-faturaları SEF üzerinden almakla yükümlüsünüz.

Uygulamadaki esas nokta: gönüllü kullanıcıysanız, yalnızca „güzel” faturaları almayı seçemezsiniz. Sistem sizin resmî kanalınız haline gelir, bu yüzden gelen bir belgeyi kaçırmamak için düzenli olarak takip edilmelidir.

Nasıl kayıt olunur ve çıkış yapılır

SEF sistemine erişim için nitelikli bir elektronik sertifikaya ve eID.gov.rs üzerinde bir hesaba ihtiyacınız vardır; ardından efaktura.gov.rs portalına giriş yaparsınız. Kayıt sırasında götürü usul girişimciler, PDV mükellefi olmadıkları için çoğunlukla „Diğer” („Preduzetnik” değil) tipini seçer. PDV kategorisi ve dayanak kodu ile ilgili ayrıntıları, hesap ayarları sırasında hata oluşmaması için muhasebecinizle teyit etmek en doğrusudur.

Çıkış ancak zorunlu süre (içinde bulunulan artı izleyen yıl) sona erdiğinde mümkündür. Silme talebi, öznenin adı, PIB ve çıkış dayanağı ile birlikte cip@mfin.gov.rs adresine e-posta yoluyla Merkezi Bilgi Aracısına sunulur. Veriler sistemde arşivlenmiş olarak kalır, yalnızca kullanıcının statüsü değişir.

En önemlisi

PDV dışındaki götürü usul girişimci kural olarak otomatik olarak SEF mükellefi değildir.
Kamu sektörüyle (B2G) iş yapmak, e-fatura ve SEF sistemine kayıt gerektirir.
Düzenlediğiniz ilk faturayla gönüllü kullanıcı olursunuz.
Süre yükümlülüğü, içinde bulunulan artı izleyen takvim yılıdır; çıkış cip@mfin.gov.rs adresine yapılır.
Gönüllü kullanıcı olarak hem fatura düzenlemekle hem de SEF üzerinden fatura almakla yükümlüsünüz.

Yalnızca tek bir iş için SEF sistemine kaydolmadan önce, en az ertesi yılın sonuna kadar süren yükümlülüğü düşünün. Kayıt, fatura düzenleme ya da çıkış konusunda yardıma ihtiyacınız olursa bize ulaşın.